Quy trình chế tác sản phẩm custom

Lên ý tưởng và thiết kế:

Đầu tiên, Min tiếp nhận ý tưởng, mong muốn của khách hàng thông qua mô tả/hình ảnh. Cùng khách hàng thảo luận về ý tưởng, hỗ trợ khách hàng tìm được mẫu ưng ý nhất. Sau khi đã có một hướng đi rõ ràng, bộ phận thiết kế thường sẽ phác thảo những mẫu vẽ bằng 2D trước và bắt đầu quá trình vẽ 3D.

Giai đoạn tạo mẫu 3D:

Tuy nhiên, với những người có kinh nghiệm lâu năm, họ sẽ bỏ qua công đoạn vẽ 2D mà trực tiếp thiết kế 3D bằng những phần mềm chuyên dụng. Sau khi hoàn thành bản dựng 3D cơ bản, những mẫu này sẽ được đưa vào các chương trình render như Vray, HyperShort để thực hiện công đoạn cẩn hột, gắn hột ngay trên mô hình 3D. Sau khi hoàn thành quy trình thiết kế, ta sẽ có được một mẫu trang sức giống y như thật dưới dạng 3D với tỷ lệ kích thước 100% mà nó sẽ hình thành.
Sau khi hoàn thành mô hình 3D, khách hàng sẽ được xem và xác nhận thiết kế. Nếu cần thiết, khách hàng có thể yêu cầu chỉnh sửa hoặc điều chỉnh thiết kế trước khi tiến hành gia công thực tế.

Giai đoạn tạo mẫu sáp

Từ mô hình 3D, mẫu nhẫn sẽ được xuất ra và được khắc trên sáp cứng. Sáp có màu xanh ngọc hoặc xanh lá cây sậm màu. Các mẫu sáp có thể làm thủ công bằng tay hoặc máy. Nêu làm thủ công bằng tay thì các công cụ cần thiết và chuyên dụng dành do chế tác trang sức là dao với nhiều kích cỡ, lưỡi cưa, mũi kim, giũa, khoan nhỏ, máy tiện nhỏ…

Cách thứ hai, người thiết kế sẽ hoàn thành mẫu vẽ 3D trên máy tính, sao đó xuất sang cho máy tạo mẫu chạy tự động. Mày sẽ đưa ra một mẫu sáp hoàn chỉnh đúng chính xác hình dạng và kích thước đã có trên bản 3D. Kích thược khi cài đặt cho máy chạy tạo mẫu thường có sai số cộng trừ 3% so với kích thước của mẫu hoàn chỉnh. Lúc đã hoàn chỉnh mẫu, mẫu sẽ được thợ làm nguội cho sạch hết những chi tiết thừa hay sáp còn dình lại (thường được gọi là bá vơ), và chỉnh sửa bằng các phương pháp hàn, giũa, cắt, gọt … để mẫu sáp đạt độ tinh tế và độ bóng cao nhất. Chúng phải trông như một mẫu trang sức thật sự, chỉ có điều là bằng sáp.

Ở đây có sự xuất hiện của hai loại sáp: sáp cứng và sáp mềm. Sáp cứng là sáp tạo hình – thường có màu xanh ngọc hay xanh lá, và sáp mềm dùng để đúc – thường thấy ở màu hồng sáng. Sáp mềm còn gọi là sáp lỏng, vì nó thường ở dạng lỏng, cho đến khi nó được bơm vào mô và để nguội thì mới cứng lại

Giai đoạn ép mô cao su/ mô silicon (TUỲ TRƯỜNG HỢP)

Trong giai đoạn ép mô cao su và mô silicon, trang sức có thể được chế tác số lượng lớn, cần nhiều khuôn để đúc ra nhiều mẫu sáp. Khuôn trong trường hợp này thường được gọi là mô. Có hai loại mô: mô cao su và mô silicon, có màu sắc và tính chất khác nhau. Mô cao su có màu vàng nhạt và mềm hơn, có khả năng ép được cả mẫu sáp lẫn mẫu kim loại, trong khi mô silicon chỉ ép được mẫu kim loại.

Cả hai loại mô ban đầu đều là khối liền, sau đó được tách ra làm đôi bằng dao mổ. Mô cao su được sử dụng để tạo mẫu sáp và kim loại, trong khi mô silicon chỉ dành cho kim loại. Trước khi đem ép mô cao su, mẫu kim loại cần được kiểm tra và làm sạch.

Dụng cụ sử dụng trong quá trình này bao gồm tấm cao su hoặc silicon, khung nhôm, dao mổ, kéo, thiết bị lưu hóa. Các tấm cao su phải được cắt sao cho khớp với khung nhôm. Sau đó, chúng được chèn vào khung và trang sức cần làm mẫu cũng được đặt vào khung. Lớp cao su mỏng được đặt lên hai tấm thép để tránh dính khi nung. Khung được đưa vào thiết bị lưu hóa, nhiệt độ lên đến 150 độ C, sau đó thiết bị được đóng chặt trong một thời gian cụ thể. Sau khi hoàn thành, khung để nguội, và mô cao su được tách ra, tạo nên các khuôn dùng để tạo mẫu sáp đồng nhất.

GIAI ĐOẠN CẮM CÂY THÔNG, BƠM SÁP (TUỲ TRƯỜNG HỢP)

+ Bơm sáp:

Quá trình bơm sáp trong sản xuất trang sức bắt đầu bằng việc sử dụng máy bơm sáp Vacuum Wac Injector. Ngoài ra, người ta có thể sử dụng bột phấn hoặc keo xịt silicon để đập vào các ổ hột của mô hoặc khuôn đã sử dụng lâu ngày và bị bịt lại.

Trước tiên, phấn được đập vào giữa hai lớp của mô, sau đó đóng mô lại để khớp. Mô và hai miếng mica sau đó được đặt trong đế định vị của máy bơm sáp, đảm bảo lỗ của ống rót của tấm mô khớp với ống bơm sáp của máy. Sau khi điều chỉnh lượng sáp lỏng sẽ bơm vào khuôn, máy được chạy. Sau khoảng 5 giây, quá trình bơm sáp hoàn tất, và mô được lấy ra để sáp có thời gian đông khô lại, thường mất khoảng một tiếng.

Khi bơm sáp, quan trọng phải đảm bảo lượng sáp lỏng được bơm đầy và bơm đều vào mô, để tránh mẫu bị lỗi. Sau khi sáp đã khô cứng và được lấy ra khỏi mô, những con sáp này phải trải qua một giai đoạn kiểm tra và chỉnh sửa bề mặt cũng như các chi tiết của mẫu bằng phương pháp hàn sáp hoặc gọt giũa. Mặc dù những con sáp này không dễ tạo hình như sáp cứng, nhưng vẫn có thể được điều chỉnh. Thông thường, mẫu phức tạp và nhiều chi tiết có nguy cơ cao hơn bị hỏng trong quá trình này.

+Cắm cây thông :

“Cắm cây thông”: Đây là một công đoạn nối những mẫu sáp lại với nhau trên một ống rót trước khi đem đúc. Công đoạn này được gọi là “cắm cây thông” do khi hoàn thành, các mẫu sáp được cắm đều nhau trên ống rót và giống cây thông.
“Láp”: Láp là những ống hình trụ có đục lỗ tròn đều đặn, thường làm bằng kim loại như sắt, có đường kính và chiều cao phù hợp với mục đích sử dụng. Láp được sử dụng để nối các mẫu sáp lại với ống rót.

Các mẫu sáp được nối đến một ống rót chính, và ống rót cũng được tạo bằng cách bơm sáp lỏng và mô hình thành ống trụ. Ống rót này cố định trên một đế cao su trước khi cắm cây thông. Các mẫu sáp không tiếp xúc trực tiếp với nhau mà được nối thông qua các nhánh rót từ ống rót chính. Công đoạn “cắm” bắt đầu bằng việc cắm các mẫu sáp nhỏ ở phía trên trước và sau đó cắm các mẫu lớn ở phía dưới, với hướng nghiêng lên trên.

Cân cây thông trước khi cắm để tính toán trọng lượng kim loại cần đúc. Số lượng kim loại cần đúc sẽ được tính theo một hệ số cụ thể tùy thuộc vào loại kim loại

Sau khi cân cây thông và xác định trọng lượng cần đúc, cây thông được gắn vào một đế cao su tròn có đường kính lớn hơn đường kính lớn nhất của cây thông. Láp có đường kính và chiều cao phù hợp với đế cao su và cây thông, sau đó được gắn vào đế cao su và dán kín bằng keo xung quanh. Khi đã làm một số lượng đủ lớn, các láp chứa cây thông này sẽ được mang đến phòng đúc.

Số lượng và kích thước của láp sẽ thay đổi tùy theo yêu cầu của khách hàng và loại trang sức cần sản xuất, ảnh hưởng đến năng suất làm việc.

Giai đoạn đúc trang sức bao gồm các bước sau:

Ước lượng thạch cao: Dựa vào trọng lượng kim loại cần đúc, người thợ tại xưởng đúc sẽ ước lượng lượng thạch cao cần để đổ vào khuôn. Thạch cao được pha theo tỉ lệ 1 gram thạch cao với 40 cc nước và khuấy đều. Sau đó, thạch cao được đặt trong máy hút chân không trong 1-2 phút để loại bỏ không khí.
Đổ thạch cao vào láp: Thạch cao sau khi lấy ra từ máy hút chân không được đổ vào các láp. Trong quá trình này, cần kiểm tra và đảm bảo rằng thân láp đã được bọc kín. Sau đó, láp được đặt trong máy hút chân không để loại bỏ bọt khí có thể gây lỗi khi đúc. Thời gian cho thạch cao đông đặc và khô hoàn toàn tùy thuộc vào kích thước của láp, thường là từ 1-2 giờ.
Nung sáp trong khuôn: Khi thạch cao trong láp đã khô hoàn toàn và bọc kín cây thông, lớp băng keo bọc bên ngoài cây thông được gỡ ra. Sau đó, cây thông cùng với thạch cao trong láp được đặt vào lò nung tự động để sáp trong khuôn chảy ra hoàn toàn. Nhiệt độ nung ở giai đoạn này thường khoảng 300 độ C.
Nung khuôn thạch cao: Sau khi sáp đã chảy ra hoàn toàn, khuôn thạch cao được đặt trong lò nung tự động với mục đích nung cho khuôn thạch cao chín. Nhiệt độ trong lò nung ở giai đoạn này thường nằm trong khoảng từ 650 đến 750 độ C. Nhiệt độ cần được điều chỉnh cẩn thận trong vài giờ đầu để tránh sự rạn nứt xảy ra trên khuôn.
Đúc kim loại: để đúc kim loại nóng chảy, nhiệt độ ống thép phải hạ đến một nhiệt độ xác định và duy trì ở nhiệt độ đó sau khi lấy ra khỏi lò. Nhiệt độ này khác nhau là xác định tùy theo kim loại được đúc. Đối với vàng, nhiệt độ ở ống thép cần duy trì là 600 độ C trong một giờ trước khi lấy khỏi lò, và tiếp tục duy trì ở khoảng 450 – 600 độ C sau khi lấy ra khỏi lò. Yêu cầu nhiệt độ của bạc trong cả hai trường hợp thì thấp hơn vàng khoảng 100 độ C.

GIAI ĐOẠN LÀM NGUỘI, NHẬN HỘT / ĐÁ

Giai đoạn làm nguội:

Có thể nói, đây là một công đoạn hết sức phức tạp và đóng vai trò rất quan trọng, quyết định việc tạo hình hoàn chỉnh về tổng thể lẫn chi tiết cho món trang sức. Kết thúc quá trình đúc phía trước, ta thu được thành phẩm là một cây thông gồm nhiều nhánh, trên đó cắm những mẫu trang sức đã đúc thành kim loại thật, nhưng bề ngoài chúng còn rất thô sơ, xấu xí và đen đúa, cần phải trải qua giai đoạn làm nguội này để trở nên đẹp đẽ và tinh tế hơn. Nhiệm vụ của giai đoạn này thuộc về những người thợ bạc, họ phải dùng bàn tay khéo léo và kĩ thuật tỉ mỉ của mình để hoàn chỉnh hình dáng cũng như chăm chút từng chi tiết (nếu có) cho trang sức.

Có được những mẫu thô ấy, các thợ bạc sẽ ngâm vào hàn the để những thứ còn dính trên mẫu tróc ra hết. Những vết lồi lõm hay các chi tiết không rõ ràng sẽ bắt đầu được xử lý sau đó với các thao tác gọt, giũa, cạo, chà nhám, mài, khoan hay hàn lại…

Giai đoạn nhận hột:

Nhận hột là cẩn đá quý (tức là hột) vào giá đỡ, hay ổ hột. Đối với những chi tiết nhỏ như thế, cần phải có lực tác dụng thật mạnh thì đá mới vào được ổ, mới nhận được hột đá. Do thế, người ta cần một thứ để định vị cố định trang sức lại mới nhận hột vào được. Trang sức sẽ được định vị vào một loại sáp định vị – thường được gọi là “khằn”. Khằn bên ngoài ta thấy đó là một chất màu đỏ sậm, khi hơ lửa thì trở nên rất nóng và tan chảy ra. Lấy ống phụt kè lửa vào đó cho thật nóng rồi mới đưa mẫu trang sức vào, sao cho mặt cần nhận hột quay lên phía trên. Đợi một lúc cho khằn thật cứng và mẫu trang sức được định vị vững trong khằn, khi đó thợ có thể yên tâm cẩn hột vào.

GIAI ĐOẠN ĐÁNH BÓNG

Đây là giai đoạn cũng khá quan trọng, vì nó là một khâu góp phần vào tổng thể cuối cùng cho bộ mặt của trang sức. Các dụng cụ thiết bị cần thiết gồm có:

+ Máy đánh bóng với động cơ quay 2800 – 3000 vòng/ phút và các công cụ đánh bóng bằng tay cần thiết

+ Các loại đồ gá đặc biệt dùng cho vị trí góc, các mặt trong hoặc các đế để cẩn hột đá

+ Bàn chải, đá và bột đánh bóng. Thông thường, để giúp cho bề mặt món trang sức bóng đẹp hoàn hảo, người thợ dùng hai bộ dụng cụ riêng, một cho đánh bóng, một cho mài bóng.

Như vậy, có hai bước để làm cho món trang sức đạt được độ bóng như gương (gọi tắt là độ bóng gương) là đánh bóng và mài bóng. Đầu tiên, những người thợ ở khâu này sẽ xem xét thật cẩn thận chi tiết cần đánh bóng rồi mới lựa chọn dụng cụ đánh bóng thích hợp. Khi đánh bóng, người ta sẽ đánh với hai loại lơ trắng và lơ đỏ. Theo chỉ dẫn của các thợ, thì một loại là làm cho sáng lên, còn một loại làm cho mòn đi những chỗ xước nhỏ còn lại sau khi đã chà qua giấy nhám mịn.